Tana Toraja-tijd voor leven en dood-deel 1
Door: Yvonne
Blijf op de hoogte en volg Yvonne
04 November 2025 | Indonesië, Rantepao
Tana Toraja-tijd voor leven en dood-deel 1
Gisteravond zijn we, vanuit Sengkang, in Rantepao aangekomen. Het ligt in een afgelegen groen berggebied op 700 meter hoogte. De christelijke regio Tana Toraja in centraal Sulawesi is bekend om z’n tradities waarin de dood centraal staat. Het is zo’n 50 kilometer lang en eeuwenlange gebruiken zijn sterk verankerd zijn in het gewone leven. Het wordt dus niet voor de toeristen in ere gehouden. Toen ik er thuis over las was ik wel heel benieuwd naar deze cultuur. Het is tevens een spiegel; hoe ga ik zelf met leven en dood om? Laten we de komende drie dagen maar eens op zoek gaan. Dat doen we met Cornelius, een 58 jarige Nederlands sprekende Indonesische gids die politicologie en sociale wetenschappen in België heeft gestudeerd en Mas onze chauffeur. In overleg maken we samen ons programma. Vandaag rijden we door het adembenemende natuurschoon naar ‘het dodenrijk’. Het idee doet luguber aan. Terwijl op verschillende plekken Halloween wordt gevierd is het hier geen griezelen. De dood is overal zichtbaar. Het is geïntegreerd in het leven. Terwijl ik achterin de auto zit zie ik regelmatig lijkkisten langs de weg staan. Niets weggestopt maar voor de verkoop en gemaakt in opdracht. Het zijn ambachtelijke bedrijfjes die in de openlucht handmatig de kisten maken. Cornelius vraagt of we willen uitstappen. Jan en ik kijken elkaar aan. Nou lijkkisten bekijken tijdens een vakantiereis gaat wel heel ver. Dat staat niet op mijn bucketlist. Een eindje verder rijden we langs houtsnijwerkbedrijfjes. Het zijn allemaal open kleine werkplaatsen langs de kant van de weg. Je stapt er zo binnen want er is geen wand, muur of etalage. Het staat op een halve meter van het leven op straat. Vooruit dan maar, laten we eens kijken. Hier maken ze levensgrote houten poppen van overleden mensen. Het is even slikken als ik foto’s, van doden, op een paal geprikt zie met al een bewerkte boomstam ervoor. Het gezicht is al herkenbaar. De romp met benen en armen zijn ruw uitgehouden. Over een maand moet de houten pop levensecht klaar staan voor de uitvaart ceremonie.
In Torajaland is de bevolking ingedeeld in drie groepen: de derde klasse is de laagste. Hiertoe behoren vroegere slaven en zij die weinig bezitten. De tweede klasse is de middenklasse, heeft een goede baan, heeft rijkdom, bezit traditionele huizen en kan kostbare begrafenissen betalen. De eerste klasse is de adel die ‘oud’ geld heeft, landerijen bezit, ontzag geniet van de omgeving en gigantisch uitgebreide uitvaart ceremonies kan bekostigen. Die klassenverschillen zie ik terug in de doodskisten die ik nu toch naast de poppen bekijk. Die voor de adel zijn gemaakt als een soort koker met een punt op de bovenkant in bordeauxrood of zwart met goudkleurige versieringen. Zo, dit hebben we nu wel gezien. Mas houdt het portier open en we koersen richting een klein dorpje. We stappen uit in de hitte en volgen de gids. Cornelius vertelt nog niets en neemt ons mee naar een gammel uitzicht punt. Ik kijk in de richting waarnaar hij wijst. Ach, dit herken ik uit een kunsthistorisch boek van 40 jaar geleden. Opgewonden pak ik mijn camera om van afstand die bijzondere mystieke plek te bekijken. Dit is de plek waarnaar ik verlangd heb. Op grote afstand zie ik levensgrote houten poppen gegroepeerd in een rotswand staan. Eerst maar eens deze eeuwenoude serene plek tot me laten komen. Hier blijft de nagedachtenis van de doden zichtbaar. Met respect lopen we tussen de vochtige rijstvelden door naar de enorme rotswand die tevens begroeid is en druppels vocht doorlaat. Nu staan we wel voor zo’n honderd levensechte houten poppen die hoog in de rotswand zijn geplaatst. Kijkend richting de zon, de kant waar de voorvaarders vandaan kwamen. De poppen hebben kleding aan. Het zijn weergaven van overleden mensen die eeuwen geleden of onlangs zijn overleden. Families en echtparen staan of zitten bij elkaar. In de buurt van de poppen zie ik deurtjes in de rotsen. Daarachter is het lichaam van de dode geschoven. Twintig meter verder op zijn een aantal mannen met bamboestokken een stellage aan het bouwen. Het staat tegen de rotsen. Een van de mannen is bezig om een ruimte van 4x2 meter uit de rots te hakken. Het is bedoeld als laatste rustplaats voor hun dierbare. Overal in Torajaland zijn dit soort plekken. Rust- en herdenkingsplaatsen voor hen die in de familie en hechte gemeenschap zo dierbaar waren. Het is vreemd om op zo’n intieme befraafplaats te lopen. Een plek waar de oude cultuur bewaard blijft en levend zichtbaar wordt gehouden. De foto’s plaats ik binnenkort.
-
04 November 2025 - 12:32
Hans:
Hoe zijn jullie hier nu weer terecht gekomen? Een wonderlijke wereld. De doden worden groots geëerd tenminste voor diegenen die het kunnen betalen, denk.ik.
-
04 November 2025 - 16:50
Richard :
De ene z'n dood is de ander z'n leven
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
