Wat raakt je ziel?

Wat raakt je ziel?

Het is een mooie rustige zonnige zondag. Tijd om het zuiden van Lombok te verkennen. Ik heb een route gemaakt waar het authentieke weven en het leven van het Sasak volk centraal staat. Mijn wensen geef ik te kennen aan de chauffeur. Hij, een wat oudere man, stelt zich voor als iemand die weet wat buitenlanders willen zien. Immers de man heeft jarenlang op een cruiseschip gewerkt. In het Engels, met een overdreven Amerikaans accent waar de R achter in de keel blijft hangen, bekent hij dat ie zijn familie miste. Nu rijdt hij als freelancer op Lombok rond.

In Sukarare ben ik getuige van het arbeidsintensieve Songket weven. Fraaie patronen worden op eenvoudige, maar met vele provisorische schachten, vervaardigd. Kenmerkend is de ingeweven goud- of zilverdraad. Voor een katoenen kleed van 2 meter is de maakster wel 3 maanden bezig. Ik laat de beurt aan mij voorbij gaan om een stukje verder te weven aan het imposante werk. Teleurgesteld kijken vriendelijke ogen mij aan. De zwarte wrong op haar hoofd staat in contrast met haar stille kracht. Ze heeft zich ontdaan van haar antieke weefjuk. Het ligt op haar bruin met zwarte sarong. Terwijl ze kaarsrecht-zittend op moederaarde met de benen gestrekt me aanstaart. Het risico dat ik dit handwerk met engelengeduld gemaakt in luttele seconden verpruts wil ik niet op m´n geweten hebben. "Dan katoen spinnen?" Op zo'n bekend spinnewiel waar Gandhi ook op werkte. Helaas ben ik linkshandig en wederom moet ik haar teleurstellen. Dus Jan neemt de honneurs waar. En met succes. Uit de katoenen vlok vloeit een wonderlijke fraaie draad tussen zijn vingers door. En dan worden we naar het winkeltje van de coöperatie geleid. Opgezet door en van vrouwen. Op een groot bord staat in het Bahasa Indonesia: Wij zijn sterke vrouwen! Fysiek en mentaal sterk begrijp ik. Zij zorgen voor de inkomsten van deze gemeenschap. Er hangen op wandrekken volop zware enormetafelkleden met allerlei ingenieuze bewerkelijke patronen voor 150 tot 250 euro. Niet passend bij onze smaak en leefstijl. Want eerlijk is eerlijk, het zou jammer zijn als een glas wijn het patroon zou kunnen bederven.

Dan maar eens kijken hoe ze even verder in de regio met klei omgaan. We stappen uit en constateren binnen tien seconden dat we hier weg moeten. Weer een verkooppunt maar nu met grote bloempotten en asbakken. We leggen de chauffeur uit dat dit niet de bedoeling is van ons uitstapje. Geen toeristische attracties met winkeltjes en spullen die niet in de koffer passen. Daar kwam een ad rem antwoord op: "Dan stuur je het toch op!" Tijdens een half uurtje rijden passeren we witte Vinex wijken met tiny houses. Bijna allemaal onbewoond. Opgezet door een investeerder die vergat dat de Lombokkers over weinig pecunia beschikken. In de dagen dat we op dit eiland vertoeven constateer ik dat dit de meest armoedige leefomgeving is van wat ik tot nu toe, tijdens onze reis, heb gezien. De huisjes kosten 15.000 euro en niet op te brengen door de autochtonen. Toch moeilijk te begrijpen dat er wel vier tot vijf fraaie gekleurde nieuwe moskeeën in ieder klein dorpje staan. Bij navraag blijkt dat de mensen hier zoveel mogelijk geld schenken aan de bouw ervan. Maar door de schenkingen vanuit Saoedi Arabië worden het pareltjes. Wat de uitkomst is van: 'wie betaalt bepaalt', weet ik niet. Even verder zie ik een enorme

mensenmassa en scooters voor een kantoor staan. Het is een postkantoor. Vandaag ontvangen de mensen, die onder het minimum leven en geen vast inkomen hebben, een coupon. En dat zijn er veel, heelveel. De vrouw van onze chauffeur staat ook in de rij. Met de coupon kan ze 5 kilo rijst ophalen. Eten voor 3 maanden, voor het hele gezin. Snel reken ik uit hoeveel gram rijst voor een maaltijd voor 2 personen thuis in mijn pannetje glijdt. Ik word verdrietig. De overheid is debet aan dat deze mensen een groot deel van het jaar honger lijden.

Een half uurtje later stappen we rond tussen lemen hutten met rieten daken. Ende, een traditioneel dorp waar de wereld door draait. Ik loop tussen kippen, trotse hanen en drie bruine buffels door. Die in te kleine ingevallen houten stalletjes staan. Ik hoor het verhaal van een bewoner aan en verwonder mij over de primitieve en conservatieve traditionele leefomstandigheden. Vrouwen slapen binnen, mannen voor het huis. "Behalve als er kindertjes verwekt moeten worden." Jan geeft zoals gewoonlijk een financiële bijdrage aan het einde van de rondleiding. Maar dat is niet genoeg. De man trekt ons een hut in met allerhande koopwaar. Daar staan drie vrouwen achter een doos die als kassa dient. Ik kijk wat rond of ik hun kas kan spekken. Het is allemaal ingekochte 'toeristische rommel'. Uit belangstelling en ondersteuning koop ik een rieten haarspeld ter waarde van een dagloon. Vermoedelijk made in Hong Kong. We geven aan bij onze chauffeur,laten we hem maar Mohammed noemen, dat het shoppen voor vandaag genoeg is. Hij kent een aardig eethuisje waar we kunnen lunchen. Hij daalt af richting de zee. En dan... begint het te stortregenen. Geen zachte

moessonbui. Het lijkt alsof alle kranen in de hemel tegelijkertijd worden open gedraaid. De auto's en scooters stromen met de enorme waterval mee naar beneden. Binnen luttele minuten staat alles blank. Ik denk aan thuis. De ophef over de beperkte capaciteit van het Nederlandse rioleringsstelsel. Hier stroomt gewoon alles over en langs de weg. Alles wordt meegesleurd en komt in de zee terecht.

Na ons broodje in een digitaal nomadencafeetje, wederom op advies van Mohammed, keren we terug. Het is genoeg voor vandaag. Hij heeft teveel met cruise toeristen gewerkt. Wij zijn toch een soort van een andere categorie. In de nog steeds heftige waterdropping zie ik wat voor erbarmelijke puinhoop het rond de open houten huisjes met opgerolde golfplaten daken is. Plastic zooi drijft rond terwijl kippen rondscharrelen. Het raakt mij. Bij ons in de auto is het droog.

Maar buiten zie ik mensen moeizaam op hun motors zich verplaatsen. Plotseling zie ik in de verte een figuur in een geel pak staan. De auto remt af. Oei, een aardverschuiving. Een deel van de weg is weggeslagen. Er zijn geen hulpdiensten aanwezig. Iemand, kennelijk uit de omgeving, staat daar met afgezakte schouders en hangend hoofd, in de stromende regen tot aan z'n knieën in het water langs de rand van de verdwenen weg. Als waarschuwing. Achter hem heeft de regen een diep gat met een afgrond gecreëerd. De tranen schieten in m'n ogen. In tegenovergestelde richting zie ik een motor wachten. Man, vrouw en twee kinderen, gezamenlijk zittend op een motor hebben vandaag op hun enige vrije dag van de week een uitstapje gemaakt. Ze kijken wanhopig naar de enorme water massa. Niemand weet of er meer gaten in de weg zitten. Iedereen hoopt op het beste. Ik laat niets merken. Wat was het gisteren heerlijk in de warme zee. Net alsof ik in bad lag, schiet door mijn hoofd. Het is even slikken als ik besef dat dit niet de bedoeling is van de natuur. De klimaatverandering veroorzaakt deze puinhoop. De regentijd is dit jaar vroeg begonnen. Met de nodige cyclonen die nu rondgaan. Overstromingen, aardverschuivingen en veel menselijk leed. Het is hier voelbaar. Wat een opgave voor dit land om al die mogelijke natuurrampen; aardbevingen, overstromingen en vulkaanuitbarstingen te weerstaan. Geen wonder dat de ontwikkeling hier tergend langzaam gaat. Wij hopen dat we tijdens onze reis een bijdrage hebben kunnen leveren aan het bestaan van een aantal Indonesiërs.

Maar ook dat jullie als lezers een inkijkje hebben gekregen in het leven hier. In Azië, Japan, Java, Ambon, Kei Kecil, Ternate, Tidore, Sulawesi, Bali en Lombok.