Cultuur opsnuiven - Deel 1

Tijdens een rustdag heb je de ruimte om stil te staan bij de belevenissen. Bij Jan ligt de focus meer op de natuur/dieren. Bij mij ligt die meer op de mensen en hun gebruiken. Hier is veel anders dan in onze wereld. Terwijl ik zit te schrijven op de veranda schommelen en knorren de wrattenzwijntjes voorbij. Zelfs onder mij hoor ik geknor. De dieren- en mensen wereld dicht bij elkaar. Elk een eigen territorium. Maar wel geïntegreerd. Geen mega stallen.
Op een van de afgelopen reisdagen, in Namibië, zochten we een picknickplekje. Op de wegenkaart staat aan de Angolese grens een missie post aangegeven. Dus van de hoofdweg af en noordwaarts rijden. Het blijft altijd een gok of het de juiste weg is en of de kaart correct is. Na ettelijke kilometers wordt de weg zanderig en eindigt in een t-splitsing zonder aanduiding. 50% kans. We volgen onze intuïtie. We belanden in de negorij. Vragen aan een jongen, die op weg is naar z’n rieten hut, waar de missiepost is. En binnen een paar minuten belanden we in een “oude” wereld. Een van de zending, van het missie potje in de kerk, het negertje dat knikt als je een muntje in het bakje gooit, het zilverpapier en de melkdoppen die je op school inleverde voor het zendingswerk etc.
We rijden een terrein op. Zien her en der oude vervallen barakken, een kerkje, een school en een ziekenhuisje. Onze auto stopt op het rode natte zand. Ietwat onwennig stappen we de historie in. Maar het bestaat nog echt. We verkennen het terrein. Een klein missie dorpje. Het kerkje ziet er binnen gaaf en gebruikt uit. Nieuwsgierig loop ik het ziekenhuisje in. De wachtruimte is leeg. Een haveloze brancard staat in de hoek. Een broeder of arts, wit gekleed en met latex handschoenen aan, passeert mij niets zeggend. Ook de dames in de apotheek houden mij niet staande. Plotsklaps komt een jonge man met houten okselkrukken, een zwangere vrouw en een peuter met blote voetjes en ontbloot bovenlijfje mij tegemoet. “Hello” zeg ik. “How are You”, zegt de man vriendelijk. “Fine, and You?” vraag ik. “I am very well, thank You” antwoordt de man met een vriendelijke lach en droeve ogen. Ik keer me om en denk: hier heb ik niets te zoeken. Het trieste beeld blijft me nog steeds bij. Een ziekenhuisje in een barak wat bij ons nog geen noodhospitaal van 50 jaar geleden zou zijn.
Terwijl we terug rijden zien we een orde zuster/non voorbij komen. De kinderen in hun schone school uniformen en schriftjes onder de arm zwaaien ons toe. Zij lopen naar de armetierige barakken. Wij rijden over de stoffige zandweg terug naar de 2 baans highway. De enige die west met oost verbindt.
Een volgende dag zoeken we een nieuw markant punt op: een traditional village. Op de kaart aangegeven als plek ongeveer 25 km van de hoofdweg af. We gebruiken inmiddels 3 verschillende wegenkaarten. Alle met een verschillende interpretatie waar dorpjes liggen. De bush dus in gereden. Zoek en gij zult vinden. Nee dus. Passanten verwezen ons naar een andere rieten nederzetting. Over een hobbelige zandweg arriveren we bij een kleine dorp. En ja wel. Een soort klein openlucht museum . Met dat verschil dat in Nederland dat een weergave is van een historische leef- en woonomgeving. Hier is het een beeld van de realiteit. Geheel niet commercieel en zonder enige aanduiding om mensen te trekken lopen we de omheinde gemeenschap binnen. Een groepje van 5 tijdelijke bewoners ontvangen ons. Voor hen is dit een bron van inkomsten. Tijdens de rondleiding zijn we de enige 2 bezoekers. Een zoon van de regionale “chief” leidt ons langs de bijzonderheden. Door geboorte is hij voorbestemd als baas van de regio. Vrouwen zijn uitgesloten. De regio gaat over de landsgrenzen heen. De nederzetting is omheind met gedroogd riet. Daarbinnen staan rieten hutten. Dit territorium behoort toe aan een gezin. De ouders wonen met hun kinderen in 1 hut. Als de kinderen 12 jaar zijn dan betrekken ze een eigen hut binnen het territorium . Ook de grootouders blijven binnen deze gemeenschap wonen. Er kan direct mantelzorg worden verleend. Ook passen zij op de kinderen. En als zij zich vervelen dat ligt er een ingenieus muziek instrument klaar. Een houtje met metalen stripjes. Er onder hoort een kleine kalebas. Een klein tokkelinstrument. Dat over 4 maanden in onze curiosa kast pronkt.
Men slaapt op een bed dat met stokken is gevormd. Hierop ligt een rieten matje. Op 50 cm hoogte i.v.m. de slangen en de schorpioenen.
Van stokken maakt men een slee voor op het land. Daarop wordt gras en graan mee vervoerd. De ossen slepen de slede voort.
En dan komt de healer, de medicijnman. Gehuld met veren, masker en dieren vellen. Hij danst en raakt in trans. Als hij weer bij zinnen is vertelt hij ons dat we een voorspoedige reis zullen krijgen. Opgelucht halen we adem. Buiten het hek stappen we in onze auto en rijden langs dezelfde rieten nederzettingen zoals waarin wij zojuist hebben rond gelopen. Hier is alles nog realiteit en geen illusie. Het verleden wordt nog niet in beeld gebracht.